Cilt-1 “BELGELER & VERİLER”: Tanıtım Yazısı

**YDA CİLT-1: EK-01d**

“İnsanlık yalanı ve adaletsizliği kılıçla değil, kitapla yenecektir.”

–Emile Zola–

“Yaşamımdan Damıtılmış Anılar” romanlarımda metinlerin akışını bozmamak üzere eklediğim bölümler var. Bunlardan biri, bu makaleden önce sözünü ettiğim “Olaylar & Olgular” eklentisi. Bir diğeri de şimdi değineceğim “Belgeler & Veriler” apendiksi.

Apendiks (Appendix)/ Ek (Attachment)

Ek denilen bölümde romanın daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacak ama kitabın ana metninde yer alsaydı, okurun dikkatini dağıtacak ya da metnin akıcılığını zedeleyecek içerikler yer alır. Ekseriyetle burada yer alacak öğeler arasında referans listeleri, tablolar, raporlar, ya da ayrı bir bölümde yer almasını gerektirmeyecek kadar az ise, araştırma ve kaynaklar yer alabilir.

Ancak ben çeşitli kaynaklardan derleyerek sunacağım ek bilgileri özel bir etiket altında yayınlamayı tercih edeceğim. Sadece romanımın içerisinde bu ilintili EK’e refere edebilecek bir dipnotu ilave edeceğim.

Notlar

Zaman zaman romanın ana metninde bazı bölümler hakkında ayrıntılı bilgi vermesi ya da belgelenmesi gereken bölümler olacaktır. Bu bilgilerin de “Belgeler & Veriler” bölümünde yer almasını tasarlıyorum. Notlarımı, romanımın bölümlerine uyumlu bir şekilde sıralamam gerektiğini düşünüyorum. Dipnotlar ise makalenin en sonunda, Referanslar/Kaynaklar bölümünde yer alabilir.

Referanslar/Kaynaklar

Bilindiği üzere birçok durumda, okurlar bir konuda aldıkları tek bir kitapla yetinmek istemezler. Konuyla ilgili başka kitaplar, dergiler, dernekler, web siteleri ve daha başka kaynaklara da ulaşabilmek isterler. Kısacası, konuyla ilgili yapılmış çeşitli alıntıların ve araştırmaların kaynaklarını merak ederler. Referanslar ya da Kaynakça bölümünde bu bilgilere yer vererek, hem okurum için paha biçilmez bir bilgi birikimi sunmuş olurum, hem de kendi metnimin güvenilirliğini artırmış olurum diye düşünmekteyim.

Dolayısıyla ben de bunu roman dilini bozmamak adına dikkatle hazırlayacağım ve sunacağım ek belgeler ve kaynakçalar ile desteklemek arzusundayım. (¹)

Velhasıl;

Yakın akrabalarından dinlediklerinden sonra; kaydedilen kasetler ve alınan notlar ile yetinmeyip, kütüphanesinden elde ettiği ciddi kaynaklar sayesinde detaylarıyla ekler oluşturmayı tercih eden ve sahneye çıkan “şEREF sAYMAN”ın ilk anı-yaşam romanının Belgeler & Veriler tanıtım belgeseli.

Akademik/Tarihi Belgeler & Veriler

“Size en çok yardım eden kitaplar, sizi en çok düşündüren kitaplardır.”

–Teodor Walker–

Okuyucularla ilişki kurarken güvene dayalı bir bağ kurmanın son derece önemli olduğunun bilincindeyim. Bu yaklaşımın temel taşlarından biri, okuyucuları bilgilendiren ve harekete geçmeye veya bir konu hakkında daha eleştirel düşünmeye teşvik eden, bilgilendirici ve güvenilir içerik sunmaktır.

Bir anı-yaşam roman öykücüsü olarak, bu tür performans odaklı içerikleri nasıl ortaya koyabilirim?

Kısa cevap: Kaynaklarıma güveniyorum.

Gazetecilik okulu profesörleri, haberciliği zenginleştirmek ve okuyucular nezdinde otorite kurmak için kaliteli kaynaklar bulmanın, kullanmanın ve alıntı yapmanın önemini vurgularlar. Bu temel gazetecilik kuralı, bir edebiyat düşkünü romancı topluluğu için de faydalıdır. Çünkü her iki taraf da okuyucuları düşünceli ve güvenilir içerikle etkilemeyi ve eğitmeyi amaçlar.

Bu yüzden kaynakları nasıl incelediğim, alıntıladığım ve kullandığım oldukça önemli.

İçerik üretmede Birincil Kaynaklar nelerdir?

Kişisel bir düşünce veya fikri paylaşmadığım zamanlarda (ki bu, okuyucularım için açıkça bir görüş olarak belirtilmelidir diye göz önünde bulunduruyorum), birincil kaynaklara başvurmayı tercih edeceğim.

Bunlar, özgün eserler veya deneyim ve keşiflere dair birinci elden anlatımlardır; örneğin:

• Dinlediğim bir konuşma, bir sohbet, bir dinleti
• Gerçekleştirdiğim bir görüşme, bir röportaj, bir eleştiri
• Hukuki/Resmî belgeler ve kamu kayıtları
• Otobiyografik kitaplar, araştırma raporları, kaynakları ve diğer yayınlanmış eserler

Şüphesiz tüm birincil kaynaklar aynı değerde değildir. Eğer çeşitli dış kaynaklardan derlenmiş bilgilerle oluşturulmuş gibi görünüyorlarsa, pekâlâ ikincil kaynak olabilirler.

Örneğin, kapsamlı bir kaynakça içeren okuduğunuz bir kitabı düşünün. Metnin büyük kısmı, yazarın başkalarından aldığı bilgileri sentezlemenin ötesinde çok az katkısıyla, röportajlara ve başkalarının araştırmalarına dayanmaktadır. Bu kitap ikincil bir kaynaktır.

Bilgi kaynaklarına ulaşmak, çoğu zaman kaygan bir zemine dönüşebilir. Şüphe duyduğunuzda, birincil kaynaklar, eğitim dereceleri, özgün araştırmalar veya birinci elden deneyimler gibi niteliklerden kaynaklanan, ilk kez oluşturulmuş orijinal bilgiler sunar.

Örneğin, şimdi ben muazzam bir yolculuk öncesindeyim… Bir 10 ciltlik anı-yaşam romanlarına hazırlıyorum kendimi. Kendi çapında bir yazarlık yaptığımı varsayıyorum. Yazar olmak istemediğim için böyle diyorum. Her neyse. Bu durumda, kamuya mal olmuş anı kaynaklarından edebi meditasyonun beynimi fiziksel olarak nasıl etkilediğine kadar her konuda en son yazılanlar, gelişmeler ve hatıralarla ilgili blog yazıları, röportajlar ve kitaplar oluşturmak için birincil kaynaklara güveniyorum. Mesleğim gereği yazar değil profesyonel bir muhasebe-finans ustalığından emekli biriyim. Yani edebiyatçı, romancı veya yazar değilim. Bu nedenle oluşturmayı tasarladığım romanlarımın içeriğini geliştirmek, zenginleştirmek için güvenilir kaynaklara başvuruyorum.

Peki, İkincil Kaynak nedir?

Genellikle ikincil kaynak, birincil kaynağa ilişkin (veya ona dayalı) bir analiz, yorum veya görüştür.

Anı-Yaşam romanlarında ikincil kaynaklar nelerdir?

Edebiyat alanında ve kitap raflarında bol miktarda birincil kaynak mevcut olduğundan, yazarlar, editörler ve eleştirmenler tarafından tartışılan konularla ilgili çıkarı olan kişilerin kendi görüş ve bakış açılarıyla katkıda bulunmaları şaşırtıcı değil. Orijinal fikri kendileri ortaya atmış ya da atmamış olsalar da, genellikle başkalarına yeni bir fikir veya dikkate almaları gereken ek bilgiler sunan bir bakış açısı sağlayabilirler.

Yalınç bir şekilde ifade etmem gerekirse, ikincil kaynaklar, analiz ve yorumlama yoluyla birincil kaynakların üzerine inşa edilir.

İşte ikincil kaynaklara birkaç örnek:

• Bir köşe yazısı veya blog yazısı
• Bir gazete, bülten veya dergi makalesi
• Podcast, vlog, blog yazısı veya diğer dijital medya aracılığıyla yapılan yorumlar
• Kurslar, raporlar, infografikler, video eğitimleri, web seminerleri ve daha fazlasını içeren çevrimiçi bir kaynak kütüphanesi

Romanın Ek Bölümü Nedir?

Günümüzde belki de en çok bilinen kitap eki, “Yüzüklerin Efendisi: Kralın Dönüşü”nün sonunda yer almaktadır. 200 sayfayı aşkın altı ekten oluşan A-F ekleri, dilleri, yazım kurallarını, soyağaçlarını, kronolojileri ve kralların ve yöneticilerin yıllıklarını kapsamaktadır. Yalnızca D eki bile tamamen Shire takvimine ayrılmıştır. Ve her biri, bir ekin doğru kullanımına mükemmel bir örnektir: 

Kitabın akışına uymayan ilginç bilgileri koymak için bir yer.

YDA Romanlarımda “Belgeler & Veriler”

Peki, ben Ekler bölümüne niçin ve ne zaman ihtiyaç duyacağım?

Doğrusu, ekler en sık kurgusal olmayan eserlerde bulunmaktadır. Yazar, okuyucunun ilgi çekici bulabileceği ancak aksi takdirde hikâyeyi bölecek ayrıntıları eklemek istediğinde ekler kullanır.

Ben daha önce de belirttiğim gibi:

“Belgeler/Veriler ekleri, daha fazla açıklama arayan bir okuyucu için yararlı olabilecek açıklamalar ve detaylandırmalar, belge metinleri, uzun listeler, anket soruları ve hatta bazen grafikler ve tablolar içerebilecektir.”

Esasen bir nevi seçmelerden derlemeler de diyebilirim buna.

Kurgusal olan romanlarımı yazarken, tam da buna benzer bilgilerle karşılaşmam oldukça olası. İlginç ama metne dahil etmekte zorlanacağımdan, dolaylı olarak ilgili hikayelere ihtiyacım olacaktır. Ve internet öncesi dönemde, bu tür materyalleri koymak için en iyi yer kitabın ekler bölümüydü.

Romanın “Belgeler & Veriler” Bölümü

2000’li yılların başlarından beri, ek bölümlerin kullanımı yerini sosyal medya alternatiflerine bıraktı. Önceleri ben de çevrimiçi olarak bir SM platformunda yayınlamayı kafamdan geçirmedim değil. Ancak baktım ki öyle yapmak pek akıllıca olmayacak, vazgeçtim.

Bunun yerine, bunları romanımın bir parçası olarak SON bölüme listeleyerek ilave etmeye karar verdim. Her anı yaşam makalesi, ilgili okuyucuları kitaptaki diğer bölümleri okumaya yönlendirmek için bir fırsat sunacağını düşünüyorum.

Ve romanımda şöyle bir sıralamayı takip edebilirim:

1. Ön Bilgiler
2. Yarı Başlık Sayfası
3. Künye Sayfası
4. Başlık Sayfası
5. Yaşamöyküsü
6. İthaf Sayfası ya da Boş Sayfa
7. Epigraf
8. Dizin/İçindekiler
9. Önsöz
10. Giriş
11. Teşekkür
12. Ana Metin
13. Epilog
14. Kronoloji (kitapta geçen olayların kronolojik listesi)
15. Apendiks/Ekler
    • Perde Arkası
    • Olaylar & Olgular
    • Belgeler & Veriler
16. Dipnotlar
17. Sözlükçe
18. Kaynakça
19. Katkıda Bulunanlar Listesi
20. Biyografik not (yazar ve varsa diğer yayınları hakkında kısa bir bilgi)
21. Hatalar (daha önce yazılmış ya da basılmış bir sürümde önemli hatalar bulunması nadir durumlarda gerçekleşirse, bu sayfada bu baskıdaki hataların düzeltmeleri listelenir)

Romanımda “Belgeler ve Veriler” Bölümü Nasıl Yazılacak?

Ek metinler/materyaller için kitabın epilogdan sonraki bölümü çevrimiçi kaynaklardan daha iyiyse, şu genel yönergeleri izleyebilirim:

• Eklerdeki metni/materyali, kitapta atıfta bulunduğu metnin/materyalin sırasına göre düzenleyebilirim.
• Hızlı başvuru için varsa çizelgeleri, grafikleri ve görselleri yazılı materyalden ayrı ekler halinde sunmayı düşünebilirim. 
• “Belgeler & Veriler” içinde birden fazla ek kullanacağımdan, bunları alfabetik/mumerik olarak etiketlemeyi planlıyorum. Cilt 1: EK-A, Cilt 1: Ek B, Cilt 1: EK-01, Cilt 1: EK-02 vb. Bu, metnin ana gövdesinde bunlara atıfta bulunmayı kolaylaştıracaktır.

Kısacası EK bölümü kullanmanın en iyi yollarından biri, okuyucu ile farklı bir düzeyde bağlantı kurmaktır. Ancak ek bilgiler, veriler, grafikler veya sadece son düşünceler için kullanıyor olsam da, ana esere geri bağladığımdan ve mümkünse her birinin 10 sayfayı geçmediğinden emin olmalıyım! (²)

İşte sonuç olarak bu özel etiketi ayrıca açıyorum: Belgeler ve Veriler

Bitirirken; bu romanla köklerimle sessizliğe geçtiğimi fısıldamak istiyorum siz okurlarıma, en azından bu sahnede, bu oyunda. Yaşam sahnesi mi? Evet, o sahnede yer alacak belgeleri ve verileri de türlü kaynaklardan süzerek derleyip ayrıca ekler halinde verecek olmam benim için büyük bir çalışmanın parçası.

Bkz: dİZİN “BELGELER / VERİLER” ~ [1876-1944]

Şeref Sayman

Lara / Antalya, 1 Ocak 2008

(*) Önceki Makale: Cilt-1 “OLAYLAR & OLGULAR”: Tanıtım Yazısı

(*) Sonraki Makale: dİZİN “PERDE ARKASI” ~ [1876-1944]

>>> [İçerik Dizini]

***📚***

DİPNOTLAR

1. Ek belge, bir ana belgeye, metne ek olarak sunulan, onu destekleyici ya da tamamlayıcı bilgiler içeren dokümanlardır. Bu belgeler, tarihî süreçlerde, akademik çalışmalarda veya edebiyat dünyasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Ek belgeler, ana belgenin içeriğini açıklığa kavuşturmak ve daha fazla ayrıntı sağlamak amacıyla oluşturulur. Ek belgeler, ana belgenin inandırıcılığını ve sağlamlığını artırırken, okuyucunun konu hakkında daha derin bir anlayış geliştirmesine yardımcı olur. Ayrıca, akademik belgelerde, edebi metinlerde, araştırma yazılarında eksiksiz bilgi sağlamak roman konsepti açısından da önemlidir. ↩︎
2. YDA birinci cildinde tam olarak 65 adet “Belgeler & Veriler” eki kullanmayı programladım. ↩︎